[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 4، شماره 13 - ( فصلنامه تخصصی دین و قانون 1395 ) ::
جلد 4 شماره 13 صفحات 9-38 برگشت به فهرست نسخه ها
تحلیلی در مبانی فقهی مشروعیت مالکیت فکری (در فقه شیعه و فقه اهل‌سنت)
ابوالفضل احمدزاده ، جمشید جعفرپور
چکیده:   (3759 مشاهده)
مالکیت فکری (به بیانی مالکیت ادبی و هنری در این مقاله) یکی از پدیده‌های نوظهور معارف حقوقی معاصر، از جمله حقوق اسلام است. در تبیین ماهیت آن، به‌ویژه حق تألیف می‌توان جنبه مالی و معنوی آن را مورد اجماع صاحب‌نظران این حوزه دانست که البته چنین رویکردی به نحو غالب در بین فقها و حقوق‌دانان اسلامی نیز قابل پیگیری و استناد است. از سوی دیگر، درخصوص مشروعیت یا عدم مشروعیت مالکیت فکری دو دیدگاه بین فقها و حقوق‌دانان اسلامی (شیعی و سنی) وجود دارد که دیدگاه رایج و مورد بحث در مقاله حاضر، مشروعیت مالکیت فکری است. دلایلی از قبیل اخذ حق‌ تألیف از عمومات و اطلاقات، قاعده حرمت مال و عمل مسلم، قاعده سلطه، قاعده لاضرر، قاعده لاجرح، حکم حکومتی (ولایت فقیه)، قاعده حفظ نظام، نظریه منطقه‌الفراغ و نظریه بنای عقلا در فقه شیعه و دلایلی همچون مصالح مرسله، نظریه مقاصدالشریعه و سدّ ذرایع در فقه اهل‌سنت، مورد استناد فقها و نظریه‌پردازان حقوق اسلام در راستای مشروعیت مالکیت فکری قرار گرفته است. از دلایل مذکور می‌توان به بنای عقلا به منزله عرف جهانی در فقه شیعه اشاره کرد که پیروی از آیین خاص در آن شرط نیست؛ بلکه ارتکاز عقلا بر مالکیت حقوق فکری دلالت و استقرار یافته و از سوی دیگر، هیچ منع و ردعی از شارع نسبت به ارتکاز استقراریافته صورت نگرفته است. ازاین‌رو در این مقاله تأکید نهایی و بهترین شیوه توجیه مشروعیت مالکیت فکری را به بنای عقلا مستند کرده‌ایم، با این دو شرط: مفاد و سیره بنای عقلا با نص و عموم یا اطلاقی از کتاب و سنت مسلّم یا اهداف و نمایان دین در تعارض نباشد، و مصداق آن به نحو روشمندی احراز گردد.
واژه‌های کلیدی: حق تألیف، مالکیت مادی و معنوی، مال، مالکیت معنوی، مالکیت ادبی، هنری، حقوق طبع، حق.
متن کامل [PDF 413 kb]   (2161 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: حقوق اسلامی
دریافت: ۱۳۹۶/۷/۳ | پذیرش: ۱۳۹۶/۷/۳ | انتشار: ۱۳۹۶/۷/۳
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML     Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:


احمدزاده ابوالفضل، جعفرپور جمشید. تحلیلی در مبانی فقهی مشروعیت مالکیت فکری (در فقه شیعه و فقه اهل‌سنت) . فصلنامه تخصصی دین و قانون. 1395; 4 (13) :9-38

URL: http://2.188.15.35/article-1-119-fa.html



دوره 4، شماره 13 - ( فصلنامه تخصصی دین و قانون 1395 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه دین و قانون Quarterly Journal Religion and Law
Persian site map - English site map - Created in 0.22 seconds with 31 queries by YEKTAWEB 3735